PHÂN TÍCH THI PHÁP BÀI THƠ "TÔI CẦN ĐÀN BÀ" CỦA LÊ VINH DỰ
Lời Nói Đầu
Đây là bài phân tích thi pháp chứ chưa phải là một bài bình thơ. Nó chỉ cung cấp thông tin cần thiết để bạn đọc thấy được mức độ nhuần nhuyễn của thi sĩ về mặt kỹ thuật. Có thể nói đây là những gợi ý, một bước trung gian để các bạn tiếp cận với giá trị nghệ thuât của bài thơ.
Những nhà phê bình Mỹ cho rằng một bài thơ có 2 phần:
1/ What? (Cái gì?) - Thi sĩ viết về cái gì? Đây là nội dung của bài thơ hay còn gọi là Tứ Thơ. Nếu có Ẩn Dụ (hoặc một biện pháp tu từ nào khác) từ Tứ Thơ sẽ suy ra Ý.
2/ How? (Thế nào?) - Thi sĩ bằng cách nào (dùng những kỹ thuật gì) để chuyển tải nội dung bài thơ đến người đọc? Tôi gọi đó là kỹ thuật thơ của thi sĩ.
Phân tích thi pháp tức là phân tích kỹ thuật thơ mà văn chương Phương Tây gọi là những "phương tiện thẩm mỹ" để chuyển tải thông điệp của bài thơ đến người đọc. Có thể nói tài thơ của thi sĩ nằm ở chỗ này.
TÔI CẦN ĐÀN BÀ
Tôi cần đàn bà để trái tim
yêu 8
như thời "Romeo và Juliet" 9
đàn ông và đàn bà vì yêu
mà chết 9
thiên đường tình
tay nắm trong tay 7
Tôi cần đàn bà để say 6
tuổi tác cũng nghẹn ngào
hơi thở 7
bởi lời yêu còn rộn rạo nỗi nhớ 8
rót chút men tình giữa đêm
thâu 7
Tôi cần đàn bà để vì nhau 7
cháy nốt khúc đượm nồng đã
lỡ 7
cho thỏa chút tình đầu
dang dở 7
cho hồng thêm
đôi mắt với làn da 8
Tôi cần đàn bà để vị tha 7
trong xã hội cuồng điên tiền tài
quyền lực 9
hầm hè, lừa nhau rồi ấm ức 7
những trượng phu khô cứng
phông dù 7
Tôi cần đàn bà như cách
Nguyễn Du 8
phác vào thơ nỗi trường đời
tê tái 8
dẫu phong tình
vẫn mong manh khờ dại 8
hương vẫn bay
trong đáy phận nàng Kiều 8
Tôi cần đàn bà vì đêm vắng
hiu hiu 9
cô đơn nhất sẽ là đau xót nhất 8
không đàn bà
đàn ông thiếu đất 7
để gieo trồng cây hoan lạc
ái ân 8
Tôi cần đàn bà
phải chêt nếu cần 8
có thể ném đi trái tim
mình duy lí 9
chỉ khi yêu
mới mơ thành chúa tể 8
tình bền lâu hơn danh vọng
tiền tài 8
"Tôi Cần Đàn Bà"
với người đời
đôi lúc có thể sai 12
nhưng với trái tim mình
tôi luôn thấy đúng. 9
LVD, Bưng Kè, ngày
31/5/2025
PHÂN
TÍCH THI PHÁP
Tứ Thơ
Bố Cục
Bái thơ có thể chia làm 2 phần:
1/ Phần đầu 7 đoạn; Tác giả chia sẻ những suy nghĩ riêng, đậm cá tính của mình về sự cần thiết của đàn bà.
2/ Kêt luận (2 câu cuối): Người đời có thể có người không đồng ý, cho là sai, nhưng nhà thơ "với trái tim mình" vẫn "luôn thấy đúng".
Bài thơ không giới thiệu, mào đầu mà đi thẳng vào nội dung muốn chia sẻ. Sau khi thố lộ hết nỗi lòng mới xác quyết "Quý vị nghĩ sao thì tùy, còn tôi vững tin là mình đúng".
Bố cục như thế cũng hơi lạ nhưng cũng có thể nói là hợp lý.
Tựa Đề
Tựa đề là "một chữ hoặc nhóm chữ nói lên cái cốt tủy của toàn bài". Bài thơ có 7 đoạn và 2 câu kết, đoạn nào cũng có nhóm chữ "tôi cần đàn bà" và sau đó là lý giải, biện minh; ngay cả 2 câu kết cũng không ngoại lệ. Vì thế, bài thơ hay hoặc dở chưa bàn tới nhưng đặt tựa đề Tôi Cần Đàn Bà là hoàn toàn chính xác.
Kết Luận
Sau khi đã moi hết suy nghĩ, tình cảm của mình để lý giải, biện minh thì đoạn kết sẽ - bằng một cách nào đó - tóm tắt, nhấn mạnh lưu lại ấn tượng mạnh mẽ, sâu sắc trong tâm hồn người đọc.
Hai câu:
"Tôi Cần Đàn Bà"
với người đời
đôi lúc có thể sai
nhưng với trái tim mình
tôi luôn thấy đúng.
đã hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc.
Ngôn Ngữ Hình Tượng, Câu Cú
1/ Ngôn ngữ, hình tượng:
Đẹp, có chút ít nét uyên bác, trường lớp nhưng dễ hiểu.
2/ Câu cú:
Chắc gọn, hoàn chỉnh trong cấu trúc ngữ pháp.
Ngôn Ngữ, Hình Tượng, Câu Cú - hay còn gọi tắt là Câu Chữ - là đơn vị căn bản nhất của bài thơ cũng như cầu thủ là thành phần nòng cốt tạo nên đội bóng. Nhìn vóc hình, dáng chạy, cách đi bóng, chận bóng có thể phần nào đoán được đẳng cấp của cầu thủ. Nhìn cách dùng chữ, nhìn cấu trúc của câu thơ có thể phần nào biết được đẳng cấp của thi sĩ.
Đây là điểm kỹ thuật căn bản cho biết Lê Vinh Dự đã có trong tay đội bóng mà hầu hết cầu thủ đều thuộc đẳng cấp cao.
Thể Thơ
Thơ Mới nhất khí liền mạch; câu cú, suy nghĩ, tâm trạng nối tiếp nhau từ đầu đến cuối
Vần
Toàn bài là vần chân liên tiếp, đủ 14 cặp vần gồm 10 căp chính vận và 4 cặp thông vận gần. Độ ngọt của vần cao.
Dòng Tứ Thơ
Do thể thơ nhất khí liền mạch, câu cú, suy nghĩ - những lý do để anh tin rằng đàn bà là thực sự cần thiết - nối tiếp nhau chảy thành dòng từ đầu đến cuối. Nói rõ hơn, anh đã tạo được dòng chảy cho tứ thơ.
Độ Dài Của Bài Thơ
Bài thơ có 30 câu, 238 chữ, đủ độ dài cần thiết để nếu cao hứng, có thể tạo hồn thơ.
Dòng Âm Điệu
Do tứ thơ chảy thành dòng, lại có vần liên tiếp nên âm thanh du duơng bám theo tứ thơ thành dòng âm điệu
Dòng Cảm Xúc
Nhịp Điệu
Số chữ trong câu (những số ở cuối câu in đậm) thay đổi đã giúp giảm thiểu khá nhiều "hội chứng nhàm chán vần" và cũng hóa giải gần như toàn bộ cảm giác đều đều tẻ, nhạt, khiến nhịp điệu trở nên uyển chuyên, sinh động hơn.
Hội Chứng Nhàm Chán Vần
Vần có độ ngọt cao nhưng nhờ số chữ trong câu thay đổi nên "hội chứng nhàm chán vần" đã được giảm thiểu khá nhiều. Phải tinh ý mới nhận thấy.
Thói Quen Áp Dụng Kỹ Thuật Thơ
Tâm Thế Của Thi Sĩ
Có 3 loại tâm thế:
1/ Nói lý lẽ với độc giả (reason with them)
2/ Bộc lộ, chia sẻ tâm tình với độc giả (share your feelings with them)
3/ Mở van cho tâm tình, cảm xúc trào tuôn ra khỏi ngực bạn để khỏi óc ách (get it off your chest).
Tác giả viết Tôi Cần Đàn Bà với tâm thế (1 + 2) - nghĩa là vừa nói lý lẽ vừa chia sẻ tâm tình, nhưng nghiêng về nói lý lẽ nhiều hơn. Điều này ảnh hưởng đến việc tích tụ cảm xúc tầng 3 để tạo hồn thơ.
Cảm Xúc
Cảm xúc tầng 1 đến từ câu chữ: Mạnh
Cảm xúc tầng 2 đến từ bố cục, thế trận: Khá mạnh
Cảm xúc tầng 3 là luồng hơi nóng (ở giữa 2 hàng kẻ) len lỏi vào tâm hồn người đọc, tạo ra thứ cảm giác sướng nhất, đã nhất - không thể tiếp cận bằng lý trí mà chỉ có thể cảm nhận bằng tâm hồn. Nó chính là hồn thơ.
Do tâm thế nghiêng nhiều về nói lý lẽ nên dù kỹ thuật đã có đủ những điểm căn bản nhưng cảm xúc tầng 3 vẫn rất ít. Hồn thơ chỉ thoang thoảng chứ chưa rõ nét.
Ưu Khuyết Điểm Về Mặt Kỹ Thuật
Ưu điểm:
1/ Câu chữ: Vững vàng
2/ Tựa đề: Chính xác, nói lên cốt tủy toàn bài,
3/ Kết luận: Ấn tượng mạnh.
4/ Bố cục: Lạ nhưng hợp lý.
5// Có những yếu tố kỹ thuật căn bản để tạo Hồn Thơ
a/ Thơ nhất khí liền mạch nên có dòng chảy của tứ thơ
b/ Vần chân liên tiếp nên có dòng âm điệu
c/ Có a+b nên có dòng cảm xúc (tầng 3)
d/ Đủ độ dài để nếu Cao Hứng dòng cảm xúc có thể có "sóng sau dồn sóng trước" tạo hồn thơ.
Khuyết điểm:
1/ Còn chút ít "hội chứng nhàm chán vần"
2/ Thói quen tuân thủ vần, luật hơi cứng nên phong thái không được tự do, thoải mái, ảnh hưởng đến việc tăng trưởng cảm xúc.
3/ "Nói lý lẽ" nhiều - nhiều lý thì ít tình.
Nhận Xét Chung Cuộc
Bài thơ Tôi Cần Đàn Bà có mức thành công cao về mặt kỹ thuật. Đặc biệt đã hội đủ những điều kiện căn bản để tạo hồn thơ. Nếu có cơn hứng đủ mạnh để cảm xúc lấn át lý trí thì sẽ tạo được cao trào, hồn thơ sẽ đậm nét hơn.
Bài thơ đã đi đúng hướng.
Comments
Post a Comment